تحقیق منشآت خاقانی

تحقیق منشآت خاقانی

مقدمه

اگر چه خاقانی شاعری است قصیده سرا و بیشتر به سرودن شعر پرداخته است اما، نوشتن نامه ها با عنوان منشأت چیره دستی خویش را در هنر نویسندگی بر همعصران خویش و حتی دوره های بعد از خویش به خوبی نشان می دهد با مطالعه منشأت را می توان چنین نتیجه گرفت که خاقانی نه تنها شاعری بی نظیر است بلکه نویسنده ای، چیره دست است و توانسته در هر دو حوزه نثر و شعر هنرنمایی کند.

منشأت خاقانی مجموعه از نامه های اوست . این نامه ها خطاب به خویشاوندان، نزدیکان، دوستان، بزرگان ایران شهریاران روزگار شاعر می باشد و متضمن فواید تاریخی، اجتماعی و ادبی بسیاری است. نثر کتاب مصنوع و دارای لغات و ترکیبات و تعبیرات عبارات مربی بسیار است.

در این مختصر به بیان برخی فراز و نشیبهای زندگی او پرداخته شده و قسمت اعظم کار شرح و توضیح صفحات ۱۱۱ تا ۱۳۷ کتاب منشآت تصحیح دکتر محمد روشن می باشد در این مجموعه از نرم افزارها و کتاب ها و فرهنگهای نسبتاً متعدد استفاده شده است که منابع بسیار مفید و مفیدتر به جز موارد استفاده شده هم موجود می باشد که بدلیل کمبود وقت و نبود برخی امکانات مورد استفاده واقع شد و البته برخی موارد هم بود که در هیچ یک از فرهنگهای مورد بررسی باز یافته شد و در این راه از استاد گرانقدر جناب آقای دکتر خواجه ایم یاری جستم که در همین جا کمال تشکر و قدردانی را از ایشان به عمل می آورم.


نام او به اقرب احتمالات «بدیل» بوده است. خود شاعر در ضمن قطعه ای و در بیت معروفی با اشاره به همین نکته می گوید :

بَدَل من آمدم اندرجهان سنایی را بدین دلیل پدر، نام من بدیل نهاد

اما در اکثر تذکره های قدیمی مثل آتشکدة آذر، مجمع الفصحا، ریاض العارفین و … نام او را «ابراهیم» نوشته اند. علاوه بر آن درویش حافظ حسین ابن کربلایی تبریزی از علمای قرن دهم آذربایجان در اثر معروفش «روضات الجنان و جنات الجنان» هنگام توصیف مزار خاقانی تصریح می کند که بر سنگ مزار وی نام «ابراهیم» درج شده است. خانیکوف مستشرق معروف روسی نیز این نکته را یادآوری کرده است. علی الظاهر آنها که نام خاقانی را ابراهیم دانسته اند به این بیت وی استناد کرده اند که :

زخوان معنی آرایی براهیمی برون آمد زپشت آزر علی نجار شروانی

،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،
،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،

فهرست:

مقدمه…………………………………….. ۳

زندگینامه……………………………….. ۴

مذهب و گرایشهای صوفیانه………………….. ۱۴

شاعران معاصر خاقانی……………………… ۲۰

ممدوحان………………………………… ۲۴

سبک شعر خاقانی………………………….. ۲۵

نامه به شمس الدین………………………….. ۲۹

نامه به سراج الدین…………………………. ۳۳

نامه به عصمه الدین…………………………. ۳۸

نامه به ظهیر الدین…………………………. ۴۵

نامه به مبارز الدین………………………… ۴۸

توضیحات به شمس الدین ………………………. ۵۳

نثر روان نامه به شمس الدین………………….. ۶۴

توضیحات به عصمه الدین ……………………… ۷۰

نثر روان به عصمه الدین……………………… ۸۳

توضیحات به ظهیرالدین……………………….. ۹۰

نثر روان نامه به ظهیر الدین………………… ۱۰۱

توضیحات به مبارزالدین……………………… ۱۰۷

نثر روان نامه به مبارز الدین ………………. ۱۱۲

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فهرست آیات و احادیث……………………….. ۱۲۶

فهرست عبارتهای عربی……………………….. ۱۲۷

فهرست لغات و واژه ها………………………. ۱۲۸

فهرست اعلام و کسان…………………………. ۱۴۰

فهرست مکانها و جایها………………………. ۱۴۰

فهرست منابع و مأخذ ۱۴۱

،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،
،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،

نامه به ظهیر الدین

ایضا من انشایه نورالله ضریحه

بسم الله الرحمن الرحیم خادم نامة دبیرانه

حریم عزّ ۱ مجلس سامی۲ امیر سپاهسالار اجلّ۳ مبجّل۴، اکرم مکرّم۵ عالم کافی، مویّد موقّر۶، ظهیر الدین، مجد۷ الاسلام و المسلمین ، قوام۸ الدوله، نظام الممالک، صفوه۹ الملوک و السلاطین، تاج امرای شروان، مقدم کبرای ایران، صدر المعالی، در اکتساب محامد و ادّخار۱۰ مآثر۱۱ ابدالدهر بلند نام روزگار باد. و ذات شریف مجلس سامی در اصلاح احوال بلاد و انجاح۱۲ آمال۱۳ عباد، مشهور ایام و منظور انام۱۴؛ و استظهار۱۵ خداوندان هنر و اصحاب فضیلت به اهتمام مجلس سامی حاصل. خدمتگار سلام و تحیّت۱۶ به اضعاف۱۷ صد هزار اصناف۱۸ اریحیّت۱۹ و الطاف سجیّت۲۰ کریم مجلس سامی دام مجده یافته است، بر دوام می فرستد. و به دریافت دولت مشاهدت و سعادت ملاقات به غایت آرزومند می باشد. و چون مفاوضة۲۱ شریف، متضمّن۲۲ صد هزار لطایف سلوت۲۳ بخش و عواطف راحت رسان رسید، کهتر به ورود آن لطیفة غیبی از بشاشت۲۴ در بشرة۲۵ بشریت و قالب وجود نگنجید، و در وقت جوار قدس ربانی را سجدات شکر گزارد، و دعای اخلاص پیوند صدق آمیز راند، و استدامت۲۶ سعادات مجلس سامی کرد. به مکان استجابت۲۷ و مظان۲۸ قبول رساد،

ص ۱۳۰

ان شاء الله. (۳۶ الف) و درین وقت که هی نابیوسان۱ چون دولت آرزو رسان حیات بخش فرمان عالی خدایگان راستین، خسرو زمان و زمین، ملک رحیم مشفق، مالک ملک المشرق خاقان اعظم، شهنشاه معظم، جلال الدنیا و الدوله و الدین، ملک الاسلام و المسلمین، ناصر الخلفاء الراشدین، اول ملوک الخافقین۲، اعدل عظماء المشرقین۳، ناصر الخلفاء الراشدین، اول ملوک الخافقین، اعدل عظماء المشرقین، کیومرث الزمان، اعظم کیان، دیهیم خدای ایران، اقلیم گشای توران، عنصر الجلالتین، عمده السعادتین۴، ذوالتاجین، ملک الرحمه فی الدین، المظفر من السماء، نصر الله اعلامه و نضر ایّامه۵، به خادم دولتخواه رسید، خادم پیش آن موهبت۶ الهی، که تریاق فاروق۷ است فرق ملوک را، به خاک خضوع باز غلتید، و سر تفاخر بر آسمان فراخت، و دست بندگی بر زمین نهاد۸. وچون بر مضمون فرمان عالی واقف گشت، گفت یاالله العجب، حضرت علیاء جهاند اری را، نصره الله تعالی، از طلبیدن خادم چه داعیة۹ غرض تواند بود، که آلایش حضور خادم به حضرت مقدس نزدیکتر می خواهد؟ و چه خدمت است که خادم ملابست۱۰ اشغال۱۱ آن به حضرت تواند کرد، که به غیبت هزار چندان نکند. و اگر باعثة۱۲ غرض خدایگانی لازال من االنصر بمزید آن است که خادم از انوار اریحیّت۱۳ و مکرمت خدایگانی دام منصورا اقتباس۱۴ بیشتر کند، و نظر شامل۱۵ و عاطفت عمیم ۱۶و مکرمت شایع۱۷ به خادم زیارت از دیگر اوقات رسد، حضرت علیاء خدایگانی اعلاها الله و نصره تواند کرد. که آن اضافت۱۸ عواطف و افاضت۱۹ …

خرید فایل