مبانی نظری و پیشینه تاب اوری (فصل دو)

مبانی نظری و پیشینه تاب اوری (فصل دو)

در ۳۳صفحه ورد قابل ویرایش با فرمت docx

توضیحات: فصل دوم پایان نامه کارشناسی ارشد (پیشینه و مبانی نظری پژوهش)

همراه با منبع نویسی درون متنی به شیوه APA جهت استفاده فصل دو پایان نامه

توضیحات نظری کامل در مورد متغیر

پیشینه داخلی و خارجی در مورد متغیر مربوطه و متغیرهای مشابه

رفرنس نویسی و پاورقی دقیق و مناسب

منبع : انگلیسی وفارسی دارد (به شیوه APA)

نوع فایل: WORD و قابل ویرایش با فرمت docx

قسمتهایی از متن مبانی نظری و پیشینه

تاریخچه مفهوم تاب‌آوری:

منشأ مفهوم تاب‌آوری از پژوهش‌های روان‌شناختی اولیه در مورد کودکانی به دست آمد که به موقعیت‌های ناخوشایند زندگی آسیب‌ناپذیر بودند. به‌مرورزمان کلمه «آسیب‌ناپذیر» به‌وسیله تاب‌آوری جایگزین شد و زمینه جدیدی از نظریه و تحقیق به وجود آمد. مفهوم تاب‌آوری از دهه ۱۸۰۰ آشکار شد و تاکنون نیز ادامه دارد (جکسون، فیرتکو و ادنبورق[۱]، ۲۰۰۷).

تحقیق سلیگمن[۲] (۱۹۹۰) «روی درماندگی آموخته‌شده[۳]» معلوم كرد كه افراد می‌توانند برای منفعل بودن و ناامیدی از حل مسائل، هنگامی‌که فعالیت‌های آنان طبق انتظار پیش نمی‌رود و به پاداش نمی‌انجامد، شرطی شوند. سپس سلیگمن دریافت كه افراد وقتی به این باور می‌رسند که تلاش‌هایشان می‌تواند با موفقیت همراه باشد، خوش‌بینی نیز آموخته می‌شود و این مفهوم تاب‌آوری را برای ما روشن می‌کند.

تعریف تاب‌آوری:

تاب‌آوری به فرآیند پویایی انطباق مثبت با تجربه‌های آسیب‌زای زندگی اطلاق می‌شود (لاتار وچیچتی،۲۰۰۰) كه «مقاومت در برابر استرس» (گارمزی، ۱۹۸۵)، یا «رشد پس ضربه‌ای» (شاو، جوزف و لینلی[۴]، ۲۰۰۵؛ سنول-دوراک و آیواسیک، ۲۰۱۰) هم نامیده شده است. پس تاب‌آوری، پدیده‌ای بیشتر از زنده ماندن در مقابل استرس‌ها و تلخی‌های زندگی است (بونانو[۵]،۲۰۰۴). بنا به تعریفی از اولسون و همکاران (۲۰۰۳) تاب‌آوری به انطباق موفقی گفته می‌شود که در مصائب ناتوان ساز آشکار می‌شود. این تعریف بیانگر این است که تاب‌آوری مستلزم این است که فرد بین عوامل مشکل‌ساز و مثبت محافظت‌کننده تعامل برقرار کند. آریهارت[۶] (۲۰۰۵) بیان داشت که ماهیت تاب‌آوری توانایی برای برگشت از استرس به‌طور مؤثر و به دست آوردن عملکرد خوب باوجود مشکل است. ازنظر والش[۷] (۲۰۰۶)، تاب‌آوری شامل تعامل بین عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی است که اغلب تأثیر چالش‌های استرس‌زای زندگی را تعدیل می‌کند. کروگر و پرینسلو[۸] (۲۰۰۸) اظهار کردند که تاب‌آوری سازه­ای پیچیده است و توسط محققان به‌صورت فرآیند رشدی پویا، آمادگی یا ظرفیت یا پیامد مثبت حفظ‌شده، تعریف‌شده است. تاب‌آوری به یکی از مفاهیم مهم در تحقیقات و نظریه‌های سلامت روانی در دهه‌های گذشته تبدیل‌شده است. درحالی‌که بعضی افراد به‌طور طبیعی تاب آور هستند برخی دیگر برای داشتن آن باید تلاش کنند (گریفیت[۹]،۲۰۰۷). گرچه تعاریف زیادی از تاب‌آوری ارائه‌شده است اما به‌طورکلی واژه تاب‌آوری به عوامل و فرآیندهایی اطلاق می‌شود که خط سیر رشد را از رفتارهای مشکل‌زا و آسیب روان‌شناختی قطع کرده و باوجود مشکلات و شرایط ناگوار به پیامدهای سازگارانه منتهی می‌کند.

برخی از ویژگی‌های مرتبط با تاب‌آوری را می‌توان یاد داد و تقویت نمود. با یك جمع‌بندی كلی می‌توان تاب‌آوری را شامل این موارد دانست: حفظ آرامش در هنگام رویارویی با فشار، انعطاف‌پذیری در مقابل موانع، حفظ خوش‌بینی و احساسات مثبت در دشواری‌ها، اجتناب از راهبردهای فرسایشی. علاوه بر آن افراد تاب آور به‌طور عادی قادر به تفكر خلاقانه و منعطف درباره حل مشكلات می‌باشند و هر وقت نیاز باشد از افراد دیگر كمك می‌گیرند و به دیگران هم در مواقع بحرانی كمك می‌کنند. این افراد دارای درجاتی از سلامتی و استقلال هستند. آن‌ها به توانایی‌هایشان برای تغییر محیط باور دارند (بوگار و هولس- کیلاکی[۱۰]، ۲۰۰۶).

جدول ۱-۲ عوامل تأثیرگذار بر تاب‌آوری

عامل/عوامل مؤثر

رابطه با تاب‌آوری

سال

شهر/کشور

تعداد

عنوان مقاله

خودكارآمدی، عزت نفس بالا، حس امیدواری و كنترل فردی

مثبت

۱۹۸۵

بریتانیا

مروری

تاب‌آوری در مواجه‌شدن با مصیبت‌ها و سختی‌ها

محیط حمایتی خانواده

مثبت

۱۹۷۹

سنگاپور

مروری

عوامل حمایتی در پاسخ‌دهی کودکان به استرس و شرایط نامساعد

ویژگی‌های فردی، حمایت خانوادگی و تعامل مثبت والدین با فرزندان

مثبت

۲۰۰۴

پنسیلوانیا

مروری

رفتارهای خطرناک و تاب‌آوری در میان نوجوانانی که به‌طور جسمی مورد سوءاستفاده قرارگرفته‌اند.

عامل/عوامل مؤثر

رابطه با تاب‌آوری

سال

شهر/کشور

تعداد

عنوان مقاله

خلاقیت و استفاده از راهبردهای فراشناختی

مثبت

۱۳۸۹

شوشتر

۳۸۶

رابطه راهبردهای فراشناختی و خلاقیت با تاب‌آوری در دانشجویان

سرسختی

مثبت

۱۳۸۷

اردبیل

۱۰۰

بررسی ارتباط بین سرسختی روان‌شناختی و خود تاب‌آوری با فرسودگی شغلی

استفاده از مهارت‌های مقابله‌ای

مثبت

۱۳۸۸

تهران

۲۷

اثربخشی آموزش مهارت‌های مقابله‌ای مبتنی بر مدل مارلات در پیشگیری از عود و افزایش تاب‌آوری در افراد وابسته به مواد

مذهب و معنویت

مثبت

۱۳۹۰

کرمانشاه

۱۰۰

بررسی رابطه سلامت روان و هوش معنوی با تاب‌آوری در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه

با توجه به جدول ۱-۲، صفات فردی مثل سرسختی (نریمانی و مسلم، ۱۳۸۷)، خلاقیت و استفاده از راهبردهای فراشناختی (بشارت و عباس پوردوپلانی، ۱۳۸۹)، استفاده از مهارت‌های مقابله‌ای (جعفری، اسکندری، سهرابی و دلاور، ۱۳۸۸) و مذهب و معنویت (حمید، کیخسروانی، بابامیری و دهقانی، ۱۳۹۰) در تاب‌آوری مؤثر است. همچنین ازنظر روتر[۱۱] (۱۹۸۵) خودكارآمدی، عزت‌نفس بالا، حس امیدواری، كنترل فردی، مهارت‌های حل مسئله باعث مقابله موفق با سختی‌ها می‌شود. درحالی‌که حس درماندگی، احتمال اینكه یك بدبختی به بدبختی دیگری بیانجامد را افزایش می‌دهد. در تحقیقی دیگر روتر (۱۹۷۹) دریافت كه محیط خانواده یك عامل حمایتی و منسجم است كه بر تاب‌آوری تأثیرگذار است. پركینز و جونز[۱۲] (۲۰۰۴) علاوه بر حمایت خانواده سه عامل دیگر را مطرح كردند: ۱- ویژگی‌های فردی ۲- تعامل مثبت والدین با فرزندان ۳- عوامل فرا خانوادگی مثل ارتباط مثبت با افرادی در خارج از محیط خانواده، فعالیت‌های فوق‌برنامه و جو مناسب مدرسه که باعث می‌شود نوجوانان در برابر بروز برخی رفتارهای پرخطر مقاومت كنند. درمجموع افراد تاب آور از سه منبع حمایت‌های اجتماعی و شخصی، توانایی‌های درونی و فردی، مهارت‌های شخصی و حل مسئله برخوردارند.

منابع فارسی:

احمدی، خدابخش، شیخ، مهدی و سرابتدی، حسن. (۱۳۹۱). نقش دلبستگی به خدا در تاب‌آوری و سلامت روان والدین کودکان عقب‌مانده ذهنی آموزش پذیر. پژوهش در سلامت روان‌شناختی، ۶، ۱، ۹-۱٫

اکبری، زهرا. وفایی، طیبه و خسروی، صدر اله. (۱۳۸۹). بررسی رابطه بین سبک‌های دلبستگی و میزان تاب‌آوری همسران جانبازان. طب جانباز،۳،۱۰، ۱۷-۱۲٫

آقا یوسفی، علی‌رضا و شریف، نسیم. (۱۳۸۹). بررسی همبستگی بین بهزیستی روانی و حس انسجام در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی – واحد تهران مرکز. پژوهنده، ۱۵، ۶، ۲۷۹-۲۷۳٫

بشارت، محمدعلی. (۱۳۸۷). رابطه نارسایی هیجانی با اضطراب، افسردگی و درماندگی روان‌شناختی و بهزیستی روان‌شناختی. پژوهش‌های نوین روانشناسی (روان‌شناسی دانشگاه تبریز)، ۳، ۱۰، ۴۰-۱۷٫

بشارت، محمدعلی. صالحی، مریم. شاه‌محمدی، خدیجه. نادعلی، حسین و زبردست، عذرا. (۱۳۸۷). رابطه تاب‌آوری و سخت­کوشی با موفقیت ورزشی و سلامت روانی در ورزشکاران. روانشناسی معاصر،۳، ۲، ۴۹-۳۸٫

بشارت، محمد و عباس پوردوپلانی، طاهره. (۱۳۸۹). رابطه راهبردهای فراشناختی و خلاقیت با تاب‌آوری در دانشجویان. روان‌شناسی اجتماعی (یافته‌های نو در روان‌شناسی)، ۵، ۱۴، ۱۲۴-۱۱۱٫

بهادری خسروشاهی، جعفر و هاشمی نصرت‌آباد، تورج. (۱۳۹۰). رابطه امیدواری و تاب‌آوری با بهزیستی روان‌شناختی در دانشجویان. اندیشه و رفتار (روان‌شناسی کاربردی)، ۶، ۲۲،۵۰ -۴۱٫

به پژوه، احمد و رمضانی، فریدون. (۱۳۸۴). بررسی رضایت زناشویی والدین کودکان کم‌توان ذهنی و کودکان عادی. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز،۲۲، ۴(پیاپی ۴۵)، ۸۱ -۷۲٫

ثنایی، باقر. (۱۳۷۸). مثلث سازی و مثلث‌های پاتولوژیک در مشاوره خانواده. مجموعه مقالات همایش سراسر مشاوره، تهران: سازمان بهزیستی.

خرید فایل